IŞIK ÜRETİMİ
Lambaların ışık üretimleri en genel halde termik, lüminesans ve elektrolüminesans olmak üzere üç ayrı grupta gerçekleşir
1-TERMİK IŞIK ÜRETİMİ
Sıvı ya da katılar yüksek sıcaklıkta kızgın duruma geçtikleri zaman akkor hale gelirler ve ışık yayarlar. Enkandesen (akkor teli) lambalar bu esasa göre ışık üretirler. Bu ışığın tayfı süreklidir.
2-LÜMİNESAN IŞIK ÜRETİMİ
Atom ve moleküller uyarılmış durumdan temel duruma geçerken aldıkları enerjiyi ışınım olarak geri verirler. Bu durum iki katı elektrot arasındaki normalde yalıtkan halde bulunan gazın elektrik akımı ile iletken hale gelip, oluşan elektron akışının gaz atomlarını uyarması ya da iyonize etmesi ile gerçekleşir. Bir elektrottan diğerine akan elektronlar yollarına çıkan gaz atomları ile çarpışır. Elektronların hızı atomları uyarmak için yeterli büyüklükte ise elektronlar atomları uyarır ve atomlar temel durumlarına geçerken ışıma olur. Lüminesan ışık üretiminde termik ışık üretiminin aksine ışığın spektrumu sürekli değildir. Kullanılan gazların çeşidine ve kısmi basınçlarına göre belli dalga boylarında ışık yayarlar. Bu esasa göre çalışan lambalar, içindeki gazın basıncına göre yüksek basınçlı ya da alçak basınçlı olarak adlandırılır. Günümüzde kullanılan deşarj lambalarında genellikle civa ya da sodyum gazı kullanılmaktadır.
3-ELEKTROLÜMİNESAN IŞIK ÜRETİMİ: LED (LİGHT EMİTTİNG DİODE - IŞIK YAYAN DİYOT)
Bu işlem elektrik enerjisinin doğrudan ışık enerjisine dönüştürülmesi esasına dayanır. LED'ler elektronların tek yönlü hareketine izin veren ve üzerlerinden elektrik akımı geçirildiğinde ışık yayan katı hal ışık kaynaklarıdır. Bir P-tipi yarı iletkenin, bir N-tipi yarı iletken ile birleşmesinden meydana gelen LED çiplerinde, elektronlar negatif taraftan pozitif tarafa geçerken boşluklar ile birleşerek foton yayarlar (elektro-lüminesan). Özellikle 1999 yılından sonra etkinlikleri hızla artan LED'ler günümüzde yüksek verimleri, iyi renk özellikleri ve uzun ömürleri ile ön plana çıkmaktadır. Tipik bir LED çipi aşağıdaki elemanlardan oluşur. Piyasada yaygın olarak bulunan LED çip türleri aşağıda gösterilmektedir.
LED'ler ile beyaz ışık temel olarak iki şekilde elde edilebilmektedir:
- Üç renkli kırmızı, yeşil, mavi (RGB) LED kullanarak birleşimlerinden beyaz ışık elde etmek.
- Kısa dalga boylu (mavi veya ultraviyole) ışın yayan LED'leri fosfor tabakası ile kaplayarak beyaz ışık elde etmek.
LED çipleri ile yapılan armatür tasarımlarında optik tasarım başta olmak üzere sistemin ısıl ve elektriksel tasarımı da göz önüne alınmalıdır. Özellikle yüksek güçlü LED'lerde çok küçük bir alandan yoğun ışık çıkmaktadır. Bu yüzden oluşacak kamaşma sorunları iyi bir optik tasarım ile engellenmelidir. LED'lerin elektrik enerjisini ışık enerjisine çevirme oranını ifade eden ışıksal verim, LED çipinin türüne göre %10-40 arasında değişmektedir. Geri kalan enerji (%60-90) ısıya dönüşmektedir. Isıl tasarımı iyi yapılmamış bir LED armatürde ısı birikecek ve ışığın üretildiği birleşim (jonksiyon) noktasında sıcaklık artışı olacaktır. LED birleşim sıcaklığının yükselmesi ise, LED'in ışıksal verimini düşürecek ve birim güç başına elde edilen ışık akısı miktarını gösteren etkinlik faktörü (lümen/Watt) değeri de azalacaktır. LED çipleri genelde doğru akım ile çalıştıkları için, mevcut şebekeden enerji alabilmeleri için bir sürücü (driver) ile kullanılırlar. Sürücülerin ikinci bir görevi, her LED'e ihtiyaç duyulan nominal akımı ulaştırmaktır. LED sürücüleri genel olarak sabit akım verecek şekilde ayarlanır ve standart olarak 350 mA, 500 mA, 700 mA, 1050 mA gibi akım kademelerinde üretilirler. LED sürücülerin verimi yüklenme oranları düştükçe azalmaktadır.
Renksel Geri Verim Endeksi (CRI) Nedir?
Renksel Geri Verim Endeksi (CRI), bir ışık kaynağının renk doğruluğunu değerlendirmek için kullanılan bir ölçüdür. Bu endeks, bir ışık kaynağının gerçek renklere ne kadar yakın olduğunu gösteren bir numaradır. CRI, 0 ile 100 arasında bir değer alır; 100, ışığın renkleri mükemmel bir şekilde yansıttığını gösterir.
Yüksek CRI değerine sahip ışık kaynakları, nesnelerin renklerini daha doğru bir şekilde yansıtarak gerçek renk algısını artırır. Özellikle perakende ortamları, sanat galerileri ve makyaj uygulamaları gibi alanlarda doğru renk algısı önemlidir.
Aydınlatma tasarımında CRI, doğru renkleri görmek ve ortamın genel atmosferini iyileştirmek için önemli bir faktördür. Aydınlatma sistemlerini seçerken yüksek CRI değerine sahip ışık kaynakları tercih etmek, kullanıcıların renkleri doğru bir şekilde görmelerini sağlar.
SİYAH CİSİM IŞIMASI:
Siyah cisim, üzerine düşen tüm dalga boylarındaki radyasyonu emen bir idealize edilmiş nesnedir. Siyah cisim, her dalga boyundaki radyasyonu tamamen emdiği için spektral yutma faktörü teorik olarak 1 olarak kabul edilir. Siyah cisim ışıması, Planck yasası tarafından tanımlanır ve bu yasa, bir siyah cismin sıcaklığına bağlı olarak radyasyonun spektrumunu ifade eder. Siyah cisim ışıması, başlangıçta kırmızıya doğru olan daha düşük enerjili dalga boylarından başlayarak giderek maviye doğru artan enerjili dalga boylarını içerir.
RENK SICAKLIĞI:
Renk sıcaklığı, bir ışık kaynağının ışığının görsel algısını tanımlayan bir ölçüdür. Renk sıcaklığı, Kelvin (K) cinsinden ölçülür. Düşük renk sıcaklıkları, daha çok kırmızıya benzer ışıkları temsil ederken, yüksek renk sıcaklıkları daha çok maviye benzer ışıkları temsil eder. Bu bağlamda, renk sıcaklığı, bir ışık kaynağının gerçek sıcaklığına benzemese de, bu ışığın görsel algısını ifade eder.
Siyah cisim ışıması ve renk sıcaklığı, ışık kaynaklarının özelliklerini tanımlamak ve sınıflandırmak için önemli kavramlardır. Renk sıcaklığı, özellikle aydınlatma tasarımında ve renk doygunluğunun değerlendirilmesinde kullanılır.
|
MİNUMUM AYDINLIK DÜZEYLERİ |
|||
|
KİMYA ENDÜSTRİSİ, PLASTİK VE LASTİK |
LUX |
HASTANELER |
LUX |
|
Uzaktan Kumandalı Fabrikaları |
50 |
Gündüz |
200 |
|
İnsan Desteği Gerektiren Proses Fabrikaları |
100 |
Gece |
50 |
|
Sürekli İnsanların Çalıştığı İstasyonlara Sahip Fabrikalar |
200 |
Muayene Odaları |
500 |
|
Kontrol ve Gözleme Noktaları |
300 |
Personel Odaları |
100 |
|
Laboratuvarlar, Paketleme Yapılan Yerler |
300 |
Laboratuvarlar |
500 |
|
Görsel Konsantrasyon Gerektiren İşler |
500 |
AMBARLAR |
LUX |
|
Renk Kontrolleri |
1000 |
Depo Koridorları ve Çeşitler |
50 |
|
ÇİMENTO ENDÜSTRİSİ, SERAMİK VE CAM CEMENT |
LUX |
Aynı Tip veya Dökme Mallar Bulunan Ambarlar |
50 |
|
Fırınlar, Mikserler ve Tuğla işlemede İş İstasyonları |
200 |
Farklı Tip Malların Bulunduğu Ambarlar |
100 |
|
Öğütme, Cilalama, karmaşık Parçaların Kalıplanması |
300 |
İçinde Yol Bulunması Gereken Ambarlar |
200 |
|
Emaye Kaplama, Yuvarlama, Presleme, Döküm |
500 |
OTOMASYONLU VE YÜKSEK İSTİFLİ AMBARLAR |
LUX |
|
Mercek Kesimi, Cam Kesimi, Orta Hassaslıktaki işler |
750 |
Koridorlar |
20 |
|
Çok İnce İşler |
1000 |
Operatör Yerleri |
200 |
|
ÇELİK ÜRETİMİ, HADDEHANELER, FIRINLAR |
LUX |
Dağıtım Yerleri |
200 |
|
Otomatik üretim Prosesi |
50 |
TUVALET, TEMİZLİK, İLKYARDIM BÖLÜMLERİ |
LUX |
|
İnsan Desteği Gerektiren üretim Prosesi |
100 |
Kantinler |
200 |
|
İçinde Devamlı İnsanların çalıştığı İş İstasyonları |
200 |
Sigara ve Dinleme Odaları |
100 |
|
Kontrol ve Gözleme |
300 |
Rekreasyon Odaları |
300 |
|
Rest Noktaları ve Kontrol |
400 |
Duşlar, Tuvaletler, Soyunma Odaları |
100 |
|
METAL İŞLERİ |
LUX |
Revir ve İlkyardım Odaları |
500 |
|
Küçük Parçaların çekiçle Dövülmesi |
200 |
BİNA İÇİ HİZMET ODALARI |
LUX |
|
Kaynak, Kaba ve Orta Hassaslıkta Torna İşleri |
300 |
Makina Odaları, Enerji Bağlantı ve Dağıtım Yerleri |
100 |
|
İnce Torna İşleri, Maksimum Tolerans<=0,1 mm. |
500 |
Teleks Ofisi ve Posta Merkezi |
500 |
|
Markalama ve Kontrol |
750 |
Telefon Santrali |
300 |
|
Soğuk Haddeleme |
200 |
İÇ GEZİNME ALANLARI |
LUX |
|
Tel ve Boru çekme Fabrikası, Soğuk Şerit Profil |
300 |
Personel İçin |
50 |
|
Kalın Sac İşleme (>5mm.) |
200 |
Personel ve Araçlar İçin |
100 |
|
İnce Sac İşleme (<5mm.) |
300 |
Merdiven, Rampalar, Hareketli Merdivenler |
100 |
|
Alet İmalatı |
500 |
Yükleme Rampaları, Otomatik Konveyörler |
100 |
|
Kaba Montaj, Sıcak Dövme |
200 |
Trafik Alanındaki Konveyörler |
100 |
|
Orta Montaj |
300 |
ÇİZİM OFİSLERİ |
LUX |
|
İnce Montaj |
500 |
Genel Ofis |
50 |
|
KONUTLAR, OTELLER, RESTAURANTLAR |
LUX |
Çizim Masaları |
750 |
|
Yatak Odaları |
50 |
CAD İstasyonları |
300-500 |
|
Yatak Başı |
200 |
GIDA VE TÜTÜN ENDÜSTRİLERİ FOOD AND TOBACCO INDUSTRY |
LUX |
|
Banyolar (Genel) |
100 |
Bira Fabrikalarında Yıkama, Fıçılama, Temizleme |
200 |
|
Banyolar (Ayna Yönü) |
500 |
Ayırma, Öğütme, Karıştırma, Paketleme |
300 |
|
Mutfaklar (Genel) |
300 |
Meyve ve Sebzelerin Kesimi ve Ayrılması |
300 |
|
Mutfaklar (Tezgâh Üstü) |
500 |
Şarküteri İmali, Mutfaklar, Puro ve Sigara Üretimi |
500 |
|
Oturma Odaları (Genel) |
100 |
Kavanoz ve Şişelerin Kontrolü, Kalite Kontrol, Ayırma |
500 |
|
Oturma Odaları (Lokal) |
500 |
Renk Kontrolleri, Laboratuvarlar |
1000 |
|
Merdivenler |
100 |
ÇEŞİTLİ İŞ GRUPLARI |
LUX |
|
Kantinler |
200 |
Çilingirlik ve Tesisatçılık |
300 |
|
Depo |
50 |
Marangoz Atölyeleri |
300 |
|
Soyunma Odaları, Tuvaletler |
100 |
Makina Tamirhaneleri |
500 |
|
Jimnastik Odaları, Gardırop, Çamaşırhane |
100 |
Radyo-Televizyon Tamirhaneleri |
500 |
|
OFİS, İŞYERLERİ ve ALIŞVERİŞ MERKEZLERİ |
LUX |
Kuaförler |
500 |
|
Genel Ofis Alanları |
500 |
Kozmetikçiler |
750 |
|
Çizim Ofisleri |
1000 |
HİZMET ENDÜSTRİLERİ |
LUX |
|
Bekleme Salonları |
200 |
Oteller ve Yiyecekler İşleri |
200 |
|
Bilgi İşlem Merkezleri |
300 |
Resepsiyonlar |
500 |
|
Mağazalar (Genel) |
300 |
Restoranlar |
200 |
|
Süpermarketler |
750 |
Büfeler |
300 |
|
Mağaza ve Showroomlar |
500 |
Konferans Odaları |
300 |
|
Yazıcı Odaları |
300 |
Self Servis Tesisleri |
300 |
|
Bilgisayar ve Veri Hazırlık |
500 |
TEKSTİL ENDÜSTRİSİ |
LUX |
|
KÜLTÜR, SANAT, EĞİTİM |
LUX |
İş İstasyonları, Banyolar ve Balya Açılan Yerler |
200 |
|
Konser Salonu, Sinema, Tiyatro Salonu (Genel) |
100 |
Yıkama, Ütüleme, Dikme, Çizim, Ölçülendirme, Boyama |
300 |
|
Konser Salonu, Sinema, Tiyatro Salonu (Fuaye) |
200 |
Çözgü Çekme, Giydirme, Eğirme, Sarma, Örme |
500 |
|
Işığa Duyarlı Nesnelerin Teşhiri |
150 |
İnce Tarama, Tamir, Dikim, Emprime Baskı, Şapka İmali |
750 |
|
Işığa Duyarsız Nesnelerin Teşhiri |
300 |
Kalıntı Temizliği, Kalite Kontrolü, Renk Kontrolü |
1000 |
|
Sınıflar |
500 |
Görünmeyecek şekilde Tamir |
1500 |
|
Konferans Salonları |
300 |
AĞAÇ İŞLEME |
LUX |
|
Laboratuvarlar, Kütüphaneler |
500 |
Kaplama, Cila, Parlatma, Desen İşleme, Kesim |
500 |
|
KAGIT İMALİ VE İŞLENMESİ, GRAFİK İŞLERİ |
LUX |
Kalite Kontrolü |
750 |
|
Kâğıt Hamur Bölümlerindeki İş İstasyonları |
200 |
|
|
|
Karton Makinaları, Cilt İşleri, Duvar Kâğıdı Baskısı |
300 |
||
|
Kesim, Baskı Kâğıt Ayırma |
500 |
||
|
Elle Baskı Kâğıt Ayırma |
750 |
||
|
|
|||